Long covid και νεφρά

 Όσοι πέρασαν πιο βαριά τη νόσο, ιδίως εκείνοι που χρειάστηκαν εισαγωγή σε ΜΕΘ, έχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο (έως 13 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα) για κατοπινή βλάβη στα νεφρά, ακόμη κι αν δεν είχαν εμφανίσει οξεία νεφρική νόσο κατά τη νοσηλεία τους.

Η ομάδα επιστημόνων, με επικεφαλής τον δρα Ζιγιάντ Αλ-‘Αλι του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον του Σεντ Λούις, η οποία έκανε τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Αμερικανικής Εταιρείας Νεφρολογίας (JASN), σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς, ανέλυσε δεδομένα για περίπου 1,7 εκατομμύρια άτομα. Από αυτούς, σχεδόν 90.000 είχαν αρρωστήσει από τον κορονοϊό και είχαν συμπτώματα για τουλάχιστον ένα μήνα.

Διαπιστώθηκε ότι όσο πιο μακρόχρονη ήταν η Covid-19 (long covid), τόσο αυξημένη ήταν η πιθανότητα εκδήλωσης νέων νεφρικών προβλημάτων. Αυτό, αυτό είναι κάτι που ίσχυε ακόμη και αν ο ασθενής με κορονοϊό δεν είχε χρειαστεί νοσηλεία, ούτε εισαγωγή σε ΜΕΘ. Πάντως, η νεφρική ανεπάρκεια και δυσλειτουργία ήταν πιο εμφανής σε όσους είχαν περάσει πιο βαριά λοίμωξη.

Περίπου το 5% – ο ένας στους 20- των ασθενών με μακρά Covid-19 εμφάνισαν μείωση τουλάχιστον 30% στον κρίσιμο δείκτη νεφρικής λειτουργίας eGFR (ρυθμός σπειραματικής διήθησης με βάση την κρεατινίνη στο αίμα). Γενικότερα, οι άνθρωποι με long covid είχαν κατά μέσο όρο 25% μεγαλύτερη πιθανότητα, σε σχέση με όσους δεν είχαν μολυνθεί από τον κορονοϊό, να εμφανίσουν μείωση 30% στον εν λόγω δείκτη. Ο δείκτης eGFR εμφανίζει φυσιολογική πτώση όσο γερνάει κανείς (περίπου 1% ετησίως), αλλά η μακρά Covid-19 μπορεί να επιδεινώσει και να επιταχύνει αυτή τη διαδικασία νεφρικής ανεπάρκειας. Ενδεικτικά, αξίζει να αναφέρουμε ότι μια μείωση του δείκτη διήθησης κατά 30% ισοδυναμεί με χαμένα 30 χρόνια νεφρικής λειτουργίας.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι οι ασθενείς με Covid-19 έχουν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν οξεία νεφρική βλάβη, κατά την οποία τα νεφρά χάνουν απότομα τη λειτουργικότητα τους. Το γεγονός αυτό μπορεί να προκαλέσει διάφορα συμπτώματα, όπως πρήξιμο στα πόδια, κόπωση και δύσπνοια. Όσοι έχουν χρειαστεί νοσηλεία λόγω Covid-19, έχουν πέντε έως οκτώ φορές μεγαλύτερη πιθανότητα για οξεία βλάβη των νεφρών, σε σχέση με τους μη-Covid-19 ασθενείς, ενώ ο κίνδυνος οξείας νεφρικής βλάβης είναι περίπου 30% μεγαλύτερος για όσους ασθενείς “βγάζουν” τη λοίμωξη Covid-19 στο σπίτι τους.

Όπως είπε ο δρ Αλ-‘Αλι, “τα ευρήματα μας αναδεικνύουν την κρίσιμη σημασία να δίνεται προσοχή στη νεφρική λειτουργία και νόσο κατά τη θεραπεία των ασθενών με Covid-19”. Επεσήμανε επίσης πως προς το παρόν δεν είναι σαφές κατά πόσο θα σταματήσει η επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας στους ασθενείς με long covid που εμφανίζουν τέτοια προβλήματα. Η οξεία νεφρική βλάβη μπορεί να αναστραφεί χωρίς να προκύψει χρόνιο πρόβλημα, αλλά μερικοί ασθενείς στη μελέτη εμφάνισαν νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Πάντως, σύμφωνα με τους ερευνητές, οι άνθρωποι που πέρασαν ήπια την Covid-19, είναι απίθανο να εμφανίσουν νεφρικά προβλήματα, ενώ ο κίνδυνος είναι κάπως μεγαλύτερος για όσους ταλαιπωρήθηκαν επί εβδομάδες από τη νόσο.

Συμπτώματα

Τα πρώτα συμπτώματα μετά από ένα δηλητηριώδες δάγκωμα είναι πόνος και οίδημα στο σημείο της έγχυσης, εντός λίγων λεπτών. Στην συνέχεια και όσο ο χρόνος περνάει χωρίς τις πρώτες βοήθειες, το οίδημα αυξάνεται και εξαπλώνεται και στο υπόλοιπο δαγκωμένο μέλος. Αμέσως μετά από ένα δηλητηριώδες δάγκωμα οι κινήσεις που πρέπει να κάνετε ή να μην κάνετε, είναι λίγες αλλά ουσιαστικές.

Πρώτες βοήθειες

Μην πανικοβάλλεστε (πολύ σημαντικό). Ο πανικός χειροτερεύει την κατάσταση. Με τα σημερινά μέσα έχετε όλο το χρόνο μπροστά σας να επισκεφτείτε ένα νοσοκομείο, όπου κι αν βρίσκεστε στην χώρα, μέσα στις επόμενες ώρες, με ασφάλεια και χωρίς ρίσκο.

Αφαιρέστε όποιο αντικείμενο ή ύφασμα θα μπορούσε να σφίξει το μέλος όσο αυτό πρήζεται (π.χ. δαχτυλίδια, ρολόι, βραχιόλια, κτλ).

Κρατήστε το θύμα ακίνητο εάν δεν είναι απαραίτητη η μετακίνησή του. Κρατήστε το δαγκωμένο μέλος όσο το δυνατόν πιο ακίνητο. Με την ακινησία του δαγκωμένου μέλους καθυστερούμε την εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Μην κόβετε ή σκίζετε το δέρμα για να ρουφήξετε το δηλητήριο. Όχι μόνο δεν ωφελεί σε τίποτα, αντιθέτως μάλιστα, το τραύμα και το σοκ που προκαλείται από την πράξη επιδεινώνουν την κατάσταση και τα συμπτώματα.

Μην προσπαθείτε να ρουφήξετε το δηλητήριο με το στόμα.

Μην δένετε το δαγκωμένο μέλος. Είναι πολύ σημαντικό να μην εμποδιστεί η κυκλοφορία του αίματος. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος δημιουργίας θρόμβων και νέκρωσης του άκρου. Το δηλητήριο εξαπλώνεται κυρίως μέσω της λέμφου, συνεπώς μία σφιχτή περίδεση που θα σταματούσε την κυκλοφορία του αίματος είναι ανώφελη και επικίνδυνη. Αντιθέτως, μπορείτε να τυλίξετε το δαγκωμένο μέλος με κοινό, ελαστικό επίδεσμο από την πληγή έως την βάση του άκρου, τόσο λίγο σφιχτά όσο σε περίπτωση διαστρέμματος (να διατηρείται ο σφιγμός στην άκρη του μέλους). Αυτό μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη των συμπτωμάτων, κάτι που ίσως βοηθούσε σε ενδεχόμενη πολύωρη μεταφορά του ασθενή σε νοσοκομείο. Ο επίδεσμος θα πρέπει να λύνεται και να δένεται αναλόγως κάθε 15-25 λεπτά, διότι το μέλος πρήζεται και η περίδεση σφίγγει περισσότερο. Παρ’όλα αυτά, μία τέτοια περίδεση δεν είναι και απαραίτητη.

Μην τοποθετείτε αντισηπτικά και άλλες ουσίες στο τραύμα.

Μην τοποθετείτε πάγο στην περιοχή του τραύματος.

Μην δίνετε αλκοόλ στον ασθενή.

Μην χορηγείτε παυσίπονα ή άλλα φάρμακα.

Μεταφέρετε τον ασθενή σε κοντινό νοσοκομείο με ψυχραιμία και ασφάλεια, αφού πρώτα έχετε ειδοποιήσει.

Μπορείτε να έχετε στο “κιτ πρώτων βοηθειών” σας αντιισταμινικά και κορτιζόνη για να τα χορηγήσετε στον ασθενή, σε περίπτωση που εμφανιστούν έντονα σημάδια αλλεργίας, εφόσον πάρετε έγκριση και οδηγίες από το Κέντρο Πρώτων Βοηθειών. Απευθυνθείτε στον γιατρό σας για τον τύπο και τις δοσολογίες που αντιστοιχούν στον καθένα.

Χρήσιμες συμβουλές

Η χρήση αντιοφικού ορού δεν συνιστάται καθώς μπορεί να αποβεί επικίνδυνη (αλλεργικό σοκ). Μόνο οι ειδικοί γιατροί μπορούν να κρίνουν και να αποφασίσουν για την χρήση του ορού, η οποία γίνεται πλέον μόνο σε κρίσιμες περιπτώσεις και γενικώς αποφεύγεται. Συνήθως ακολουθείται αγωγή με χορήγηση αντιβιοτικών και προαιρετικά αδρεναλίνης, κάτι που μόνο οι γιατροί μπορούν να κρίνουν, επίσης. Τα συμπτώματα υποχωρούν μετά την κατάλληλη ιατρική αγωγή.

Συνεπώς, βλέπουμε ότι με απλούς τρόπους, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε προσωρινά το δάγκωμα φιδιού, τουλάχιστον μέχρι να φτάσουμε σε κάποιο νοσοκομείο ή φαρμακείο. Ίσως το πιο σημαντικό από όλα είναι να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Έτσι, θα μπορούμε να ανακαλέσουμε συμβουλές και οδηγίες για πρώτες βοήθειες και σίγουρα, δεν θα προκαλέσουμε επιδείνωση της κατάστασης. Ειδικά στη χώρα μας, είναι πολύ σπάνιες οι περιπτώσεις που οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με δηλητηριώδη φίδια, κι αυτό είναι ένας ακόμη λόγος για να μην μας πιάσει πανικός.